علت و روش‌های درمان درد جلوی زانو و کشکک زانو

1

درد کشکک زانو اصطلاح جامعی است که به طیف وسیعی از وضعیت‌های مرتبط ولی متفاوت اطلاق می‌گردد که باعث درد در اطراف یا پشت زانو می‌شوند. بیست و پنج درصد از جمعیت به این عارضه مبتلا می‌شوند و شایع‌ترین آن، سندرم "استفاده‌ی بیش از حد" است که اغلب ورزشکاران به آن مبتلا می‌شوند. –هرچند اگر شما ورزشکار هم نباشید باز هم ممکن است به درد کشکک زانو مبتلا شوید.- ضمناً این عارضه یکی از علل اصلی درد مزمن زانو در بین جوانان است.

سندرم‌های "استفاده‌ی بیش از حد" سندرم‌هایی هستند که اغلب به علت حرکات تکراری و قرار گیری بدن و اندام‌ها در وضعیت‌های نامناسب روی می‌دهند و اغلب اندام‌هایی مانند انگشتان، مچ دست‌، آرنج‌ و زانو به آن مبتلا می‌شوند و علائمی مانند درد، تورم و ضعف را به همراه دارند.

کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر رئیس السادات، تجربیات فراوانی در زمینه‌ی تشخیص و درمان آسیب‌ها و بیماری‌های استخوانی، مفصلی، رباطی، عضلانی، عصبی و مشکلات و آسیب‌های مربوط به ساختار زانو دارد. همکاران ما در این کلینیک، درمان‌های سنتی و محتاطانه‌ای مثل فیزیوتراپی و تزریق مسکن‌های آرام‌بخش به بیماران ارئه می‌کنند.

آناتومی زانو


2

کاسه‌ی زانو (کشکک زانو) استخوانی مثلثی شکل است که بر روی نوک استخوان ران (فخذ) قرار گرفته است. هم پشت کاسه‌ی زانو و هم انتهای استخوان ران (برآمدگی استخوانی فخذ) که کشکک زانو بر روی آن قرار گرفته است، با غضروف (سطحی براق) پوشیده شده‌اند. پشت کشکک زانو به وسیله‌ی یک برآمدگی عمودی که با شیار انتهای استخوان ران مطابقت دارد، جدا می‌شود. تا حدودی ساختار استخوانی کشکک زانو و تاحدودی نیز با بافت‌های نرم اطراف آن، به ویژه عضلات (چهارسر) ران  که کاسه‌ی زانو را احاطه کرده‌اند و تاندون کشکک را شکل می‌دهند، زانو در سر جایش نگه داشته‌ می‌شود.

علائم رایج


  • درد زیر و/ یا اطراف کاسه‌ی زانو به‌ویژه هنگام بالا و پایین رفتن پله‌ها، زانو زدن و چمباتمه زدن.
  • صدای چیلیک دادن و قروچه کردن زانو
  • ضعف زانو
  • "زانوی سینما روها" (دردی که بعد از ماندن طولانی مدت به حالت نشسته به وجود می‌آید).
  • تورم
  • احساس سفتی و خشکی در ماهیچه‌های ساق پاها و ران‌ها

علائم شایع


سندروم درد پاتلوفمورال (PFPS)

" سندروم درد پاتلوفمورال" ایجاد درد پشت و اطراف زانو به دلیل دردی است که با بالا رفتن از پله‌ها، چمباتمه زدن، و نشستن به مدت‌های طولانی در این مفصل به وجود می‌آید. هرچند این عارضه در بین نوجوانان و جوانان شیوع دارد، ولی ممکن است برای هرکسی در هر سنی اتفاق بیافتد، به ویژه برای کسانی که از نظر جسمی فعالیت زیادی دارند و به طور مرتب ورزش می‌کنند.

التهاب مفصل پاتلوفمورال

شکلی از آرتروز که در میان افراد میانسال و سالخورده شیوع دارد.

التهاب مفصل (بورسیت)

  • التهاب مفصل پره پاتلار (آماس‌ کشکک زانو). التهاب کیسه‌ی زلالی زانو (کیسه‌ای کوچک در میان بافت بدن)
  • التهاب مفصل اینفراپاتلار (پارسونز زانو) التهاب زیر کشکک زانو.
  • التهاب مفصل ‌آنسرین. درد در میانه‌ی زانو خود به خود به وجود می‌آید و با دردناکی (حساسیت به لمس) سطح inferomedial مفصل پاتلوفمورال همراه است.

آسیب‌دیدگی تاندون زانو

غیر از آن‌چه که به عنوان "زانوی دوندگان" شناخته می‌شود، این اختلالی شایع و دردناک سندرم "استفاده بیش از حد" است.

بیماری‌های اُزگود-اشلاتر/ سایندینگ – لارسن - جوهانسون

دو بیماری دردناک که در کودکان و نوجوانان که از لحاظ جسمی فعال هستند شایع است. هر دو بیماری مشابه هم هستند، اما محل درد و تورم در هریک از این دو بیماری متفاوت است؛ بیماری "ازگود اشلاتر" بر قلم پا تاثیر می‌گذارد و بیماری "سایندینگ –لارسن –جوهانسون" قطب تحتانی کشکک تأثیر می‌گذارد. هر دو با پریدن و زانوزدن در طول فعالیت‌های ورزشی تشدید می‌شود.

کندرومالاسی (نرمی کشکک زانو)

نرمی غضروف مفصلی کشکک زانو. اگرچه این می‌تواند باعث ایجاد درد در جلوی زانو شود ام می‌تواند ممکن است با بی‌نظمی پاتلا مرتبط باشد.

حرکت بیش از حد زانو

آسیب هایپراکستنشن و هایپرفلکشن زانو، در حدود سنین بلوغ امر شایعی است.

آسیب هایپراکستنشن(کشش بیش از حد) زانو زمانی رخ می‌دهد که زانو بیش از حد به عقب خم شود، مانند زمان فرود از روی مانع و که باعث برگشت زانو به عقب و کشیدگی خارج از حد زانو می‌شود و مشکلات بسیاری را برای زانو ایجاد می‌کند.

آسیب هایپرفلکشن(خمیدگی بیش از حد) زانو زمانی رخ می‌دهد که زانو بیش از حد به جلو خم می‌شود، مانند زمان زمین خوردن و جا ماندن ساق پا در زیر بدن که باعث آسیب به تاندون‌های زانو می‌شود.

نامیزانی کاسه‌ی زانو

نامیزانی و ناهم‌ترازی کاسه‌ی زانو اغلب با آسیب مفصل پاتلوفمورال همراه است.

چاک خوردن کاسه‌ی زانو

این عارضه در زمان بلوغ امری شایع است و اغلب با درد و حساسیت به لمس همراه است. این عارضه معمولاً علائمی ندارد ولی می‌تواند شدت آن در افراد متفاوت باشد و حتی گاهی ممکن است برای درمان آن نیاز به جراحی باشد.

عوامل مؤثر بر این عارضه


  • عوامل استخوان‌بندی مانند:
    • اندازه و شکل زانو
    • طول پا
    • تغییرات استخوانی در فخذ(استخوان ران)
    • استخوان‌های ناحیه‌ی پایینی پا (درشت نی)
  • عوامل مفصلی. سفت شدن بافت نرم ناحیه‌ی بیرونی زانو.
  • عوامل عضلانی
    • ضعف کنترل و قدرت عضله‌ی ران
    • سفتی عضلات ساق پا، ران و باسن
    • ناهنجاری بافت‌های اطراف زانو
    • اختلال کنترل در نواحی عضلانی اطراف زانو
  • عوامل بیومکانیکی. بدشکلی و محدود شدن حرکات
  • ضربه‌های آسیب زننده. ضربه‌های آسیب زننده‌ی مستقیم یا غیر مستقیم به زیر زانو.
  • استفاده‌‌ی بیش از حد از زانو، با انجام ورزش‌هایی مثل دوچرخه‌سواری و دویدن.
  • انجام فعالیت‌های غیرعادی.
  • حفظ پا در موقعیتی ثابت برای مدت طولانی. مانند نشستن
  • التهاب مفصل (آرتروز و رماتيسم‌ مفصلی) و دیگر بیماری‌های التهابی‌
  • نرم شدن غضروف (سطح بر‌آمده‌ی استخوان). کندرومالاسی زانو (نرمی کشکک زانو)

درمان


استراحت، استفاده از کیسه‌ی یخ، نوار پیچی محکم، و بالا نگه داشتن پا (RICE)

  • از فعالیت‌های شدید بپرهیزید و به اندازه‌ی کافی استراحت کنید.
  • بعد از هر فعالیت و یا هنگام درد به مدت 10 تا 20 دقیقه و حداکثر به مدت یک ساعت بر روی ناحیه‌ی آسیب‌دیده کیسه‌ی یخ بگذارید.
  • محل آسیب‌دیده را محکم بانداژ کنید.
  • زمان استراحت پایتان را بالا بگیرید تا تورم ناحیه‌ی آسیب‌دیده کاهش یابد.

تمرینات ورزشی

ورزش‌ درمانی اولویت اول برای آرتروز زانو و "سندرم درد مفصل پاتلوفمورال" است، علاوه بر این کسانی که آرتروز زانو دارند باید در صورت لزوم وزن‌شان را کم کنند.

  • انجام تمرینات تقویت‌کننده و بازآموزی فعالیت عضله به ترتیب صحیح.
  • انجام تمرینات کششی عضله به منظور رفع سفتی و خشکی عضلات و بالا بردن انعطاف‌پذیری آن‌ها.

داروها

  • مسکن‌ها
  • داروهای ضدالتهاب. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای درمان‌های کوتاه مدت آرتروز زانو و "سندرم درد مفصل پاتلوفمورال" مؤثرند.

تزریق کورتیکواستروئید

این داروها بسیار شبیه به هورمون کورتیکواستروئیدی هستند که به طور طبیعی توسط غدد فوق کلیوی در بدن تولید می شوند. یکی از وظایف اصلی این هورمون‌ها کاهش التهاب است. روش انجام این شیوه‌ی درمانی، تزریق این داروها (هورمون‌ها) به ناحیه‌ی آسیب‌دیده است.

چسب زدن زانو

چسباندن نوار چسب‌های بانداژمانند، به اطراف زانو باعث بهبود تراز مفصل زانو می‌شود و مقداری از فشار بر بافت ملتهب  می‌کاهد، که همین امر به مرور زمان به کاهش میزان درد کمک خواهد.

3

بریس زانو

بریس‌های زانو مانند نوارهای چسبی عمل می‌کنند؛ آن‌ها دور کاسه‌ی زانو بسته می‌شوند تا از آن محافظت کنند. از بریس‌ها معمولاً در نوع شایع آرتروز یعنی پاتلوفمورال استفاده می‌شود، که بر زانو به طور ویژه تاثیر می‌گذارد. معمولاً اولین بار توسط فیزیوتراپیست بر روی زانو بسته می‌شود ولی پس از آن خود بیمار می‌تواند آن را در خانه بر روی زانویش ببندد.

4

وسایل کمکی

عصا یا چوب زیر بغل گاهی می‌تواند به راه رفتن هنگامی که زانو تازه شروع به درد و متورم شدن کرده است کمک کند.

کفی‌ها و کفش‌های طبی

اگر وضعیت و حالت کف پا عاملی مؤثر در تولید درد زانو باشد، گاهی اوقات کفی‌های می‌توانند به کاهش این درد کمک کنند.

5

ماساژ

ماساژ درمانی می‌تواند در ایجاد تعادل فشار اضافی قسمت جانبی کشکک زانو بسیار مفید باشد. به محض اینکه که نواحی دچار خشکی و حساسیت شناسایی شدند، می‌توان آنها را با تکنیک‌های سلبی (از بین بردن تورم با اعمال فشار مداوم انگشتان) بسیار خاص و همچنین تکنیکهای همراه با تعامل فعال کاهش داد.

با اعمال تکنیک‌های خاص عمیق کششی با یک سطح تماس کوچک مثل انگشت شست، نوک انگشت، یا ابزار فشار، ماساژور قادر به انجام تکنیک درمانی بسیار خاصی خواهد بود که فشار متمرکزتری از سایر روشهای معمول (مانند تکنیکهای تقویتی برای بازسازی تعادل آن ناحیه) اعمال میکند.

6

عمل جراحی

جراحی برای رسیدگی و مدیریت مشکلات مربوطه از اهمیت زیادی برخوردار است و به جای تسکین درد از آن برای درمان استفاده می‌شود.

موارد زیر شامل انواع جراحی‌هایی است که گاهی ممکن است برای درمان درد زانو تجویز می شوند:

  • آرتروسکوپی
  • آزاد سازی بافت فیبروز جانبی اطراف زانو
  • روش المسلی تریلات
  • جراحی ترازبندی مجدد مفصل کشککی-فخذی