سندرم پلیکا: درمان، علائم و علت

peli

سندرم پلیکا در زانو شامل مجموعه‌ای از نشانه‌ها و علائم است که به دنبال آسیب‌دیدگی یا استفاده بیش‌ازحد از عضو روی می‌دهد. سینوویال پلیکا، ساختارهای طبیعی در بدن هستند که در بسیاری از زانوها دیده می‌شوند. در شرایط عادی پلیکا با هیچ عارضه دردناکی ارتباط ندارد. هر چند که با به وقوع پیوستن چند حادثه می‌توانند بسیار دردناک شوند. هر گاه فرآیند التهاب آغاز شود، بافت طبیعی پلیکا با بیش ‌از حد ضخیم شدن، ممکن است واقعاً به یک ساختار پاتولوژیک (مرضی) تبدیل شود.

فیزیوتراپی با تمرکز بر روی تمام عوامل مؤثر مانند درد، ضعف، عدم انعطاف‌پذیری، عدم تعادل بدن، بهبودی از سندرم پلیکا را فراهم می‌کند. فیزیوتراپیست‌های ما در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر رئیس‌السادات نیز یک دوره استراحت نسبی را توصیه می‌کنند و سپس با دقت بازگشت شما به فعالیت‌های طبیعیتان را هدایت می‌نمایند. متخصصین ما شما وضعیت شما را بررسی و یک برنامه تمرینات ورزشی شخصی را برای شما مشخص می‌کنند تا بازگشت شما را بدون درد به فعالیت‌های دلخواه‌تان تضمین کنند. فیزیوتراپیست‌های ما بر اساس اهدافتان و ارزیابی حرکت، یک سری از فعالیت‌هایی را برای شما تهیه می‌نمایند که به شما کمک می‌کنند نحوه صحیح استفاده و حرکت بدنتان را یاد بگیرید تا بدون خطر بتوانید وظایفی را که برای رسیدن به اهدافتان نیاز است را انجام دهید. جهت مشاوره یا رزرو نوبت می‌توانید با ما از طریق شماره‌های  02122119946 - 02122119948 در تماس باشید.

پلیکا چیست؟


پلیکا یک پرده از غشای سینوویال است که غالباً در جهت قدامی داخلی زانو قرار دارد. پرده پلیکا حدوداً در زانوی 50% از افراد وجود دارد و این تفکر وجود دارد که این غشا، باقیمانده بافت همبندی جنینی است که در دوران تکاملی جنینی نتوانسته به‌طور کامل جذب شود. خوشبختانه وجود پلیکا معمولاً بدون علائم است. در حالی‌ که زانوی شما به‌طور بالقوه 4 نوع پرده پلیکا دارد، احتمال بروز علائم در پلیکای میانی بیشتر است. این پلیکا موازی با پاتلا میانی است و دقیقاً در زیر رتیناکولوم (کپسول مفصل زانو) و در درون بالشتک چربی قرار گرفته است.

peki1

انواع پلیکا


انواع پلیکای موجود در مفصل زانو می‌توانند از لحاظ اندازه و ساختار متفاوت باشند این پرده می‌تواند فیبری یا چربی مانند، طولی یا هلالی شکل باشد.

  • پلیکای فوق پاتلا
  • پلیکای میانی
  • پلیکای تحت پاتلا
  • پلیکای جانبی

peli2

علت به وجود آمدن سندرم پلیکا چیست؟


در اصل، سندرم پلیکا به پلیکای ملتهب گفته می‌شود. ممکن است پلیکا در هنگام حالات زیر روی دهد:

  • خم و راست کردن پی‌ در پی زانو
  • ترومای (ضرب‌دیدگی) کند یا پیچش زانو
  • التهاب بافت چربی
  • تغییر در حرکت زانو
  • اختلالات داخلی زانو (برای مثال پارگی مینیسک)

سندرم پلیکا خصوصاً حالتی است که در عضلات ناحیه چهار سر ران احساس درد و ضعف همیشگی وجود دارد. سندرم پلیکا اغلب به ‌تنهایی روی نمی‌دهد بلکه به‌طور همزمان با مشکلات دیگر زانو همچون آسیب‌دیدگی مینیسک، تاندونیت (التهاب) کشکک زانو و بیماری اسگود شلاتر به وجود می‌آید.

peli3

علائم سندرم پلیکا چیست؟


زمانی می‌توان به بروز سندرم پلیکا مشکوک بود که این علائم در شما وجود داشته باشد:

  • زانودرد در قسمت قدامی داخلی خصوصاً در ناحیه کندیل میانی فمور (استخوان ران)
  • قابل‌ مشاهده یا قابل ‌لمس شدن پرده نازک پلیکا
  • شنیدن صدای کلیک یا تق‌تق در حین حرکت دادن زانو: احساس درد در قوس 30 تا 60 درجه
  • نشان دادن واکنش مثبت به قرار دادن لحاف: در هنگام خوابیدن، با قرار دادن لحاف در میان دو پا درد کاهش پیدا کند.
  • احساس درد در هنگام فعالیت: از جمله در هنگام بالا رفتن یا پایین آمدن از پله‌ها، چمباتمه زدن، بالا رفتن روی صندلی و نشستن برای مدتی طولانی
  • در حالات مزمن بیماری، تحلیل رفتن عضله چهار سر ران شایع است.

سندرم پلیکا چگونه تشخیص داده می‌شود؟


فیزیوتراپیست شما قادر است به‌طور کلینیکی سندرم پلیکا را تشخیص دهد. مهم‌تر این است که اجازه دهید یک فیزیوتراپیست یا یک پزشک ورزشی به‌طور کامل زانوها را بررسی کند تا دیگر ناهنجاری‌های زانو به ‌ویژه آسیب‌دیدگی‌های مینیسک را برطرف کند.

ممکن است اشعه ایکس در تشخیص ناهنجاری‌های مرتبط دیگر مؤثر باشد اما نمی‌تواند سندرم پلیکا را مشخص کند. ام آر آی می‌تواند التهاب پلیکا را مشخص کند. با این وجود ام آر آی برای تشخیص ناهنجاری‌هایی که ممکن است مرتبط با سندرم پلیکا باشند مؤثرتر است. انجام معاینه کامل و جامع توسط فیزیوتراپیست یا پزشک ورزشی توصیه می‌شود.

درمان سندرم پلیکا


دارو

پزشکتان ممکن است جهت کاهش التهاب، داروهای ضدالتهابی نظیر ایبوپروفن یا آسپرین را توصیه کند.

ماساژ یخ

کیسه یخ یا ماساژ یخ می‌تواند به کاهش التهاب و تورم در ناحیه پلیکا کمک کند و ممکن است توسط پزشک یا فیزیوتراپیست توصیه شود. ماساژ یخ روشی آسان و مؤثر است. به ‌راحتی آب را در لیوان کاغذی منجمد کنید. در زمان نیاز لبه بالایی لیوان را پاره کنید و یخ را خارج کنید؛ و به مدت سه تا 4 دقیقه، یخ را بر روی ناحیه دارای درد استعمال کنید تا آن قسمت بی‌حس شود.

تزریق کورتیزون

تزریق کورتیزون در ناحیه پلیکا یا در زانو، ممکن است به سرعت به کاهش التهاب اطراف ناحیه پلیکا کمک کند. کورتیزون یک داروی ضدالتهاب قوی است اما باید به مقدار اندک در درون مفاصل استفاده شود. همیشه خطر بروز عفونت وابسته به تزریق در هریک از مفاصل، وجود دارد.

peli4

  • درد: ممکن است بسیاری از روش‌های تسکین‌دهنده درد نظیر استعمال یخ در ناحیه مورد نظر یا استفاده از روش‌های درمانی مانند يونتوفورزيس یا اولتراسوند درمانی به کار گرفته شود.
  • دامنه حرکتی: حرکت زانو، لگن یا پا به شکل ناصحیح ممکن است موجب افزایش تنش در جلوی زانو گردد. تکنیک کشش خود و درمان دستی، (ماساژ و حرکت) جهت کمک به بازگرداندن حرکت و طبیعی کردن حرکت زانو، لگن و پا بر روی پایین‌تنه انجام می‌شود که می‌تواند این تنش را کاهش دهد.

peli5

  • درمان دستی: درمانگر شما ممکن است برای جابجا کردن عضلات و مفاصل، به ‌منظور بهبود حرکت و قدرت آن‌ها، درمان‌های دستی را احتمالاً بر روی زانو و لگن به کار خواهد گرفت.

peli6

  • تقویت عضلات: ضعف‌های عضلانی یا عدم تعادل می‌تواند موجب وارد شدن نیرویی غیرعادی بر روی قسمت جلویی زانو شود. فیزیوتراپیست بر اساس شرایط خاص شما، یک برنامه درمانی ایمن، سفارشی، پیش‌رونده و مقاومتی را برای شما طراحی خواهد کرد.

peli7

  • تمرینات عملکردی: زمانی که درد، توان و حرکت زانو بهبود پیدا کند، شما نیاز به این خواهید داشت که به شکلی بی‌خطر و ایمن به فعالیت‌های مورد انتظار بازگردید. برای به حداقل رساندن تنش روی زانو و کاهش خطر آسیب‌دیدگی‌های مکرر، مهم است که نحوه حرکت ایمن و کنترل‌شده را به بدن آموزش دهید.
  • آموزش به بیمار: درمانگر با شما کار خواهد کرد تا هر عامل خارجی نظیر تمرینات انتخابی، میزان تمرینی که انجام می‌دهید یا کفش که موجب بروز درد شده را شناسایی و تغییر دهد.

چگونه می‌توان از بروز سندروم پلیکا پیشگیری کرد؟


به علت اینکه سندرم پلیکا معمولاً به همراه دیگر مشکلات زانو روی می‌دهد مهم است که در کنترل آسیب‌دیدگی‌های دیگر زانو کنش گر بود. این اقدامات عبارتند از:

  • حفظ راستای طبیعی مفصل زانو
  • تقویت و انعطاف‌پذیری مناسب در عضلات اطراف مفصل زانو به همراه استراحت دادن به اندام‌های پایین‌تنه
  • پوشیدن کفش و کفی طبی مناسب
  • کنترل وزن