درمان کمر درد، دیسک کمر و سیاتیک در بارداری

12

کمردرد در دوران بارداري که در اصطلاح پزشکي با عنوان PGP شناخته مي‌شود، براي زنان باردار اصلاً موضوع کم اهميتي نيست. دردهای دوران بارداری اگر به موقع درمان نشوند، می‌تواند بر سبک زندگی روزانه شما تأثیر منفی به جا بگذارد و پیامدهایی از قبیل نیاز حتمی به مرخصی گرفتن از محل کار و مشکل شدن زایمان را به دنبال داشته باشد. پس برای آنکه زایمانی هر چه راحت‌تر داشته باشید، باید کمر درد دوران بارداری خود را هر چه سریع‌تر درمان کنید و در تمام طول دوران بارداری این دردها را تحت کنترل داشته باشید. 

دکتر رئیس‌السادات می‌تواند به بیماران خود در درمان کمر دردهای ناشی از بارداری و یا دردهای ناشی از دیسک کمر و سیاتیک کمک کند تا دوران بارداری راحت‌تری داشته باشند و به بهترین شکل برای زایمان آماده شوند.

دکتر رئیس‌السادات معتقد است که اغلب فقط یک یا دو بار مراجعه به یک پزشک متخصص درمان فیزیکی که تجربه کافی در زمینه درمان‌های قبل و بعد از زایمان داشته باشد، می‌تواند در کاهش یا تسکین دردهای پایین کمر در دوران بارداری تأثیر بسیار زیادی داشته باشد. اگر برای تسکین این دردها نیاز به درمان‌های پیشرفته و پیچیده‌تری باشد، لازم است که پزشک متخصص درمان فیزیکی یک معاینه اختصاصی بر روی شما انجام دهد و برنامه درمانی خاصی را برایتان آماده کند. به خاطر داشته باشید که اگر تصمیم گرفتید تا برنامه درمانی را به طور کامل پیگیری کنید، حتماً برای بخش فیزیوتراپی به یک فیزیوتراپیست مورد تأیید که تجربه کافی در زمینه درمان زنان باردار داشته باشد، مراجعه کنید.

همچنین می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد کمردرد دوران بارداری و جزئیات مربوط به نحوه درمان آن از طریق شماره‌های زیر با مطب دکتر رئیس‌السادات تماس حاصل فرمایید.

021022119946

021022119948

عوامل خطرزا


1- مادران بارداری که شغل آنها از نظر فیزیکی، سخت و تنش‌زا باشد.

2- سابقه ابتلاء به درد پایین کمر، فتق دیسک و درد سیاتیک در زمان قبل از بارداری

3- زنانی که دچار اضافه وزن یا عوارض جسمی مختلف هستند.

علل بروز کمر درد در دوران بارداری


زیاد شدن وزن

بارداری می‌تواند باعث شود که وزن بدن شما به میزان یک چهارم کل وزن عادی بدنتان افزایش پیدا کند و در نتیجه، فشار و تنش وارد بر کمر و سایر ساختارهای مسئول تحمل وزن در بدن نیز بیشتر می‌شود و باعث ایجاد کمردرد بارداری می شود.

تغییر مرکز ثقل بدن در دوران بارداری

تغییر مرکز ثقل بدن و نیروی کشش ناشی از وزن جنین، مایع جفت و کیسه جنینی در مجموع باعث می‌شود که بدن به سمت جلو کشیده شود و انحنای گودی پایین کمر افزایش پیدا کند.

تغییرات هورمونی

تغییرات هورمونی که در اثر بارداری اتفاق می‌افتد، می‌تواند مشکلاتی از قبیل شُل شدن مفاصل به ویژه مفصل ران و لگن را برای زنان باردار ایجاد کند.

انواع کمر درد در دوران بارداری


به طور کلی کمر دردهای شایع در دوران بارداری به سه نوع اصلی تقسیم می‌شوند:

درد پایین کمر یا لومبار

کمر درد لومبار در دوران بارداری عموماً در ناحیه کمربند یا بالای آن در قسمت مرکزی کمر احساس می‌شود. درد پایین کمر ممکن است همراه با درد خاص دیگری باشد که به سمت ران یا کف پا نیز کشیده می‌شود. این دردهایی که به سمت ران پا یا کف پا کشیده می‌شود، با عنوان درد سیاتیک شناخته می‌شود.

به طور کلی درد پایین کمر در دوران بارداری مشابه با همان درد پایین کمر است که در زنان غیر باردار شایع است. این نوع از درد معمولاً در اثر ساکن بودن وضعیت بدن به مدت طولانی (برای مثال نشستن، ایستادن یا بلند کردن مکرر اجسام) به وجود می‌آید. همچنین ممکن است که به همراه این درد، مشکلات دیگری از قبیل حساسیت عضلات واقع در امتداد ستون مهره‌ها نیز در دوران بارداری مشاهده شود.

درد در پشت لگن خاصره

دردهایی که در دوران بارداری در پشت لگن خاصره احساس می‌شود، ممکن است به طرف پایین نیز کشیده شده و در باسن‌ها یا پشت کشاله ران نیز احساس شود. اما معمولاً این دردها به پایین‌تر از زانوها کشیده نمی‌شود. ممکن است با درد در ناحیه آلت تناسلی نیز همراه باشد. معمولاً این درد با استراحت کردن به زودی تسکین پیدا نمی‌کند و حتی ممکن است به دنبال آن، سختی و گرفتگی عضلات در هنگام صبح نیز برای زنان باردار اتفاق بیفتد.

چندین عامل یا حرکت بدنی مختلف می‌تواند باعث به وجود آمدن یا تشدید درد پشت لگن خاصره در دوران بارداری شود. مهم‌ترین این حرکات شامل غلتیدن در هنگام خواب، بالا رفتن از پله‌ها، نشستن و برخاستن سریع، بلند کردن اجسام سنگین، چرخاندن بدن از ناحیه کمر و خم شدن به طرف جلو می‌باشد.

درد ناشی از کار و فعالیت در دوران بارداری

نکته مهمی که در مورد دردهای ناشی از کار و فعالیت در دوران بارداری باید بدانید، آن است که این درد با سایر دردهای شایع در دوران بارداری تفاوت دارد. اصولاً این نوع درد مشابه با درد ناشی از گرفتگی عضلات می‌باشد و مشخصات آن عبارت است از:

  • حالت مستمر و مداوم دارد.
  • شدت و دفعات بروز آن در طی یک دوره زمانی کوتاه افزایش پیدا می‌کند.
  • افزایش فعالیت بدنی، تأثیری بر شدت درد ندارد.

درمان کمر درد در دوران بارداری


بيماري‌هاي ستون فقرات و فتق ديسک بين‌مهره‌اي عارضه‌هاي شايعي هستند که ممکن است زنان باردار از زمان قبل از بارداري هم به آن مبتلا باشند. اما خوشبختانه هيچ گونه مدارک و شواهد علمي که نشان دهد ابتلای قبلي به اين بيماري‌ها و يا سابقه انجام عمل جراحي براي درمان آنها باعث افزايش خطر بروز کمر درد در دوران بارداري و يا عوارض ديگري براي مادران باردار مي‌شود، وجود ندارد. بنابراين حتی اگر شما قبلاً جراحي‌هاي پيچيده‌اي از قبيل فيوژن ستون مهره‌ها انجام داده باشيد، اين باعث افزايش خطر بروز کمر درد بارداري براي شما نخواهد شد. در واقع در اين شرايط نيز همان درمان‌هاي حمايتي و غيرجراحي معمول براي رفع کمر درد دوران بارداري کفايت خواهد کرد.

در ادامه به بحث در مورد درمان‌هايي که مي‌تواند به تسکين درد ناشي از اين عوارض و نيز کمر درد‌هاي دوران بارداري کمک کند، مي‌پردازيم.

مهم‌ترين اهدافي که در درمان کمردردهاي دوران بارداري دنبال مي‌شود، حفظ سطح بهينه‌اي از تحرک و فعاليت بدني و به حداقل رساندن شدت ناراحتي‌ها در دوران بارداري مي‌باشد. درمان کمردردهاي بارداري معمولاً شامل انجام ورزش‌هاي مناسب و استفاده از روش‌هاي طب سوزني و کايروپرکتيک مي‌باشد.

داروها

از بين داروهاي مسکن، شما مي‌توانيد داروي پاراستامول را براي تسکين درد سياتيک در دوران بارداري استفاده کنيد، هرچند که شواهد علمي چنداني حاکي از اينکه پاراستامول يک مسکن مفيد و مؤثر باشد، وجود ندارد. اما در صورتي که شما مي‌خواهيد از اين دارو استفاده کنيد، پزشک شما يا يک دکتر داروساز مي‌تواند به شما بگويد که چه مقدار از آن را و تا چه مدتي در دوران بارداري مصرف کنيد. در مورد ایبوپروفن اصولاً بهتر است که آن را در دوران بارداري مصرف نکنيد، حتي اگر در سه ماهه سوم از دوره بارداري خود باشيد.

طب سوزني

طب سوزني يک روش درماني کاملاً ايمن و بي‌خطر براي زنان باردار مي‌باشد. هدف از طب سوزني در دوران بارداري آن است که کمر دردهاي اين دوران کنترل شود و از ضعيف شدن عضلات حمايت کننده از ستون فقرات و لگن نيز جلوگيري شود. تعداد و موقعيت نقاط طب سوزني در زنان باردار مبتلا به کمر درد، بر اساس ميزان تجربه کلينيکي و دانش تخصصي شخص درمانگر انتخاب مي‌شود.

13

درمان کايروپرکتيک

درمانگران متخصص کایروپرکتیک (درمان دستی) می‌توانند کمر دردهای دوران بارداری را درمان کنند. همچنین با روش کایروپرکتیک می‌توان دردهای ناشی از سیاتیک و فتق دیسک‌های بین مهره‌ای که از گذشته در زنان باردار وجود داشته است را درمان نمود. این روش شامل دست‌ورزی و انجام حرکات دستی در ناحیه ستون فقرات می‌باشد. شدت این حرکات هم به نوع و شدت عارضه در بیمار بستگی دارد.

14

ورزش

در طی دوران بارداری باید حرکات ورزشی را به طور منظم انجام داد. برای آن دسته از مادران باردار که نمی‌دانند چه ورزش‌هایی انجام دهند، چند برنامه ورزشی و باشگاه‌هایی از قبیل پیلاتس یا یوگا و حتی درمان فیزیکی وجود دارد که می‌توانند با مراجعه به آنها، حرکات ورزشی مناسب را فرا بگیرند. در ادامه، چند حرکت ورزشی برای شما شرح داده می‌شود که هر کدام از آنها در تقویت یکی از مجموعه عضلات اصلی که در دوران بارداری درگیر می‌شوند، تأثیر دارد.

چرخش (تیلت) لگن

به پشت بخوابید، زانوهای خود را خم کنید و کف پاها را آرام روی زمین بگذارید. اگر در این حالت، دست خود را به قسمت گودی کمر ببرید، مشاهده می‌کنید که بین کمر شما و سطح زمین فاصله‌ای وجود دارد. حال سعی کنید که قسمت پایین کمر خود را به زمین بچسبانید و فشار بدهید، به طوری که هیچ فاصله‌ای بین کمر شما و سطح زمین وجود نداشته باشد.

15

بلند کردن دست و پا (برای تقویت عضلات کمر و باسن)

به حالت چهار دست و پا روی زمین قرار بگیرید و کمر خود را کاملاً صاف نگه دارید. یک حرکت تیلت لگن انجام دهید تا لگن کاملاً ثابت شود و سپس دست راست و پای چپ خود را بلند کنید تا همراه با ستون مهره‌ها در امتداد یک خط مستقیم قرار بگیرند. به همین حالت چند ثانیه نگه دارید و سپس دست و پای خود را پایین بیاورید.

16

چمباتمه (اسکات) به دیوار (برای تقویت عضلات شکم، باسن و کشاله ران)

صاف بایستید و پشت سر، شانه‌ها و کمر خود را به یک دیوار بچسبانید. پاهای خود را حدود 30 تا 60 سانتی‌متر از دیوار جلوتر بگذارید. پایین کمر خود را به دیوار فشار بدهید و به حالت چمباتمه بنشینید. در این حالت باید زانوهای شما تقریباً با زاویه 90 درجه خم شود. سپس در همان حالی که کمر و باسن شما در تماس با دیوار است، به آرامی بلند شوید.

17

جراحی

در موارد بسیار نادری لازم است که در دوران بارداری یک عمل جراحی میکرو (میکروسرجری) برای درمان فتق حاد دیسک کمر که علائم نورولوژیکی شدیدی را در زنان باردار ایجاد کرده است، انجام شود. این عمل از طریق وارد کردن OB/GYN در ناحیه کمر انجام می‌شود، اما این کار معمولاً عواقب خطرناکی برای مادر باردار یا جنین او به دنبال ندارد.