درمان درد عصب سیاتیک کمر و پا: علائم و علت‌ها

29

سیاتیک یک اصطلاح کلی برای توضیح مجموعه‌ای از علائم اطراف عصب سیاتیک است. از لحاظ فنی، سیاتیک به درد ناشی از تراکم و یا التهاب یک یا چند عصب  که از پایین ستون فقرات خارج می‌شوند و عصب سیاتیک را تشکیل می‌دهند و تعدادی از عوامل مختلف که می‌تواند باعث به وجود آمدن آن شود، اشاره دارد.

اصطلاح پزشکی برای سیاتیک، رادیکولوپاتی است، به این معنی که عصب ریشه (ریشه‌های عصبی) در پایین کمر تحریک‌شده‌اند و یا در فشار قرارگرفته‌اند. (به‌عنوان‌مثال، با فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، و یا دیگر اختلالات ستون مهره کمری). عصب سیاتیک از پایین کمر شروع می‌شود و تا پایین ساق پا و قسمت نشیمنگاه و قسمت پشت و پایین ساق پا منتشر می‌شود.درد سیاتیک می‌تواند در هر نقطه در امتداد مسیر این عصب تجربه شود. از قسمت پایین کمر، باسن،پشت ران، ساق پا، پا و یا انگشتان پا.

امکان دسترسی سریع و به موقع به توانبخشی بیمارستانی می‌تواند تفاوت زیادی ایجاد کند. دکتر رئیس السادات معتقد است که توانبخشی منسجم تخصصی با نگرش پیشگیرانه می‌تواند به طور قابل توجهی اثر سیاتیک را کاهش دهد و از عوارض قابل اجتناب آن پیشگیری کند.

30

علل فشار به عصب سیاتیک


اختلالات در ستون فقرات می‌تواند باعث تنگی عصب نخاعی و سیاتیک و یا رادیکولوپاتی کمر شوند. 6 مورد از رایج‌ترین آن‌ها:

برآمدگی و یا فتق دیسک کمر

دیسک برآمده یا بیرون زده نیز به‌عنوان یک اختلال دیسک  شناخته شده است. این به این معنی است که  مرکز ژله مانند (نوکلئوس پولپوزوس) در میان دیوار بیرونی تایر مانند (آنولوس فیبروزوس) دیسک "موجود"  باقی مانده است.

تنگی کانال نخاعی

تنگی کانال نخاعی یک اختلال تراکم عصب است که اغلب روی افراد سالمند تأثیر دارد. پا درد مثل سیاتیک ممکن است به خاطر تنگی کانال ستون فقرات کمر رخ دهد. درد معمولاً موضعی است، اغلب در فعالیت‌هایی مانند ایستادن یا راه رفتن احساس درد وجود دارد و با نشستن درد کمتر می‌شود.

لغزش مهره یا اسپوندیلولیستزیس

لغزش مهره یا اسپوندیلولیستزیس یک اختلال است که اغلب روی ستون فقرات کمری تأثیر می‌گذارد. لغزش مهره توسط یک لغزش مهره به‌طرف جلو و روی مهره مجاور تشخیص داده می‌شود. زمانی که یک مهره لغزش پیدا می‌کند و جابجا می‌شود، تراکم ریشه عصب ستون فقرات اتفاق می‌افتد و معمولاً درد سیاتیک ایجاد می‌شود. اسپوندیلولیستزیس به دو دسته توسعه یافتنی  ( در هنگام تولد پیدا می‌شود، در دوران کودکی پیشرفت می‌کند) و اکتسابی ناشی از انحطاط نخاعی، ضربه و یا فشار فیزیکی (به‌عنوان‌مثال، بلند کردن وزنه) تقسیم می‌شود.

آسیب

سیاتیک می‌تواند ازتراکم مستقیم عصب ناشی از نیروهای خارجی به کمر و یا ریشه‌های عصبی نخاعی ستون فقرات به وجود آید. مثال‌ها عبارت‌اند از حوادث وسایل نقلیه موتوری، سقوط، فوتبال و دیگر ورزش‌ها.از اثرات آن می‌تواند آسیب به اعصاب یا گاهی تکه شدن استخوان شکسته ممکن است به تراکم اعصاب منجر شود.

سندروم پیریفورمیس

سندرم پیریفورمیس به دلیل ماهیچه گلابی‌شکل نام گرفته است و درد وقتی رخ می‌دهد که این ماهیچه عصب سیاتیک را تحریک کند. ماهیچه گلابی‌شکل در قسمت پایین ستون فقرات، متصل به استخوان ران و برای کمک به چرخش مفصل لگن قرار گرفته است. عصب سیاتیک زیر ماهیچه  پیریفورمیس قرار دارد. سندرم  پیریفورمیس  زمانی که اسپاسم های عضلانی در ماهیچه گلابی‌شکل ایجاد می‌شود ، پیشرفت می‌کند. به‌موجب آن تراکم عصب سیاتیک هم رخ می‌دهد.تشخیص و درمان سندرم پیریفورمیس به دلیل نداشتن اشعه ایکس یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی(MRI)، ممکن است مشکل باشد.

تومورهای نخاعی

تومورهای نخاعی رشد غیرطبیعی توده‌هایی هستند که خوش خیم یا سرطانی (بدخیم) هستند. خوشبختانه، تومورهای نخاعی نادرند. بااین‌حال، زمانی که توموری در ستون فقرات ناحیه کمری به وجود می‌آید، به دلیل تراکم عصب خطر سیاتیک را هم به دنبال دارد.

علائم و نشانه‌های سیاتیک


علائم رایج بیماری سیاتیک عبارت‌اند از:

  • درد در باسن و یا ساق پا که زمان نشستن تشدید می‌شود.
  • سوزش یا سوزن سوزن شدن پایین ساق پا
  • ضعف، بی‌حسی، یا مشکل در حرکت دادن ران و پا
  • یک درد مداوم در یک طرف باسن
  • یک درد تیرکشیدنی که ایستادن را مشکل می‌کند.

سیاتیک معمولاً فقط روی یک طرف تحتانی بدن تأثیر می‌گذارد. اغلب درد از پایین کمر شروع می‌شود و تا پشت ران و پایین ساق پا تیر می‌کشد. بسته به جایی که عصب سیاتیک تحت تأثیر قرار گرفته است، درد هم ممکن است به پا و یا انگشتان پا گسترش یابد.برای برخی افراد، درد سیاتیک می‌تواند شدید و ناتوان‌کننده باشد. برای دیگران، درد سیاتیک ممکن است کم ولی آزاردهنده باشد ولی این درد می‌تواند افزایش یابد.

تشخیص سیاتیک


در تشخیص سیاتیک، یک پزشک، سابقه پزشکی شمارا می‌گیرد و یک معاینه روی کمر، مفصل ران و پاها به‌منظور تست برای قدرت، انعطاف‌پذیری، حس، و عکس‌العمل شما انجام می‌دهد .

سایر آزمایشات ممکن است شامل:

  • اشعه ایکس
  • اسکن MRI
  • سی‌تی‌اسکن
  • مطالعات مسیر انتقال اعصاب برای تعیین سلامت یا بیماری یک عصب.

درمان سیاتیک


راه‌های درمان عصب سیاتیک روی از بین بردن فشار و التهاب متمرکز است. راه‌های درمان سیاتیک معمولاعبارتند از:

استراحت

استراحت در بستر به‌طور سنتی توصیه شده است اما این دیگر توصیه نمی‌شود و ممکن است بهبود را به تأخیر بیندازد.در حال حاضر توصیه می‌شود که از فعالیت بدنی سنگین اجتناب شود، اما فعالیت متوسط باید حفظ شود. تصور می‌شود که حفظ فعالیت به دلیل کمک به کاهش التهاب به بهبود کلی کمک می‌کند.

درمان‌های پزشکی

داروهای ضد درد یا مسکن، مانند پاراستامول و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، معمولاً برای درمان درد سیاتیک استفاده می‌شود. داروهای ضدالتهابی مانند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAID ) مثل ایبوپروفن، یا استروئید خوراکی، برای از بین بردن التهاب  استفاده می‌شود.

داروهای شل کننده عضلانی

 در مواردی که تصور می‌شود اسپاسم های عضلانی باعث درد شده باشند،ممکن است داروهای شل کننده عضلانی توصیه شود. هنگامی‌که درد شدید است، ممکن است مصرف مواد خواب‌آور، به‌عنوان‌مثال پتیدین و مرفین لازم باشد.

داروهای ضدافسردگی

 سایر داروهایی که ممکن است مورداستفاده قرار بگیرند  داروهای ضدافسردگی با دوز کم (باعث کاهش تحریک عصب می‌شود) و تزریق کورتیزون اپیدورال هستند.

تزریق استروئید اپیدورال

استروئیدها، به دلیل اثرات ضدالتهابی قوی خود، در محل شروع ریشه‌های ملتهب شده عصب سیاتیک تزریق می‌شوند.

فیزیوتراپی

این درمان به جلوگیری از پیشرفت بیشتر سیاتیک کمک می‌کند. فیزیوتراپی نیز ممکن است در درمان این بیماری مفید واقع شود و برخی از مردم ممکن است علائم بیماری خود را با استفاده از  ماساژ استخوان‌ و مفاصل‌، درمان ارتوپدی، ماساژ یا طب سوزنی کاهش دهند.

کایروپراکتیک / فن دست‌کاری یا جابجا کردن ستون فقرات

تنظیمات ستون فقرات و دستکاری های انجام شده توسط متخصصان بهداشت آموزش‌دیده، مانند کایروپراکتیک و جابجا کردن ستون فقرات، روی  تنظیم بهتر ستون فقرات ، که به‌نوبه خود برای کمک به مقابله با تعدادی از شرایط اساسی که می‌تواند باعث درد عصب سیاتیک شود ، متمرکز شده است.

ماساژ درمانی

انواع خاصی از ماساژ درمانی نشان داده شده است که خواص زیادی برای کمردرد دارد. ازجمله افزایش گردش خون، آرامش عضلات و آزاد شدن اندورفین (ضد درد طبیعی بدن).

طب سوزنی

این عمل روی فلسفه دست یافتن به تندرستی و حفظ آن در میان جریان آزاد انرژی با گذرگاه‌های خاص در بدن  متمرکز است . سوزن‌های نازک مثل تار مو (که معمولاً احساس نمی‌شود) در نزدیکی ناحیه درد فرو می‌روند.

درمان رفتارشناختی

این روش درمانی با کنترل و تغییر رفتار خودباختگی بیمار، می‌تواند در مدیریت درد سیاتیک، به‌ویژه در کوتاه‌مدت مفید باشد.

ورزش

ویژگی‌های معمول هر برنامه ورزشی سیاتیک عبارت‌اند از:

قدرت عضلانی

بسیاری از تمرین‌های سیاتیک در جهت تقویت عضلات شکم و کمر به‌منظور ارائه حمایت بیشتر برای کمر به کار می‌روند. تمرینات کششی برای عضلات هدف سیاتیک که باعث درد شده‌اند، زمانی که آن‌ها تنگ و انعطاف‌ناپذیر هستند،می‌تواند مفید باشد. زمانی که بیماران در یک برنامه منظم تقویت ملایم و تمرینات کششی شرکت کنند، آن‌ها می‌توانند با سرعت بیشتری از تشدید سیاتیک جلوگیری کنند و کمتر احتمال دارد که به درد در قسمت‌های دیگر دچار شوند.

تشخیص و عیب شناسی ویژه بیماری سیاتیک

بیشتر برنامه‌های ورزشی باعث  درد اساسی برای بیماران سیاتیک، مانند فتق دیسک کمر یا تنگی کانال نخاعی خواهند شد. انجام اشتباه ورزش می‌تواند درد سیاتیک را تشدید کند، بنابراین تشخیص دقیق بیماری قبل از شروع برنامه ورزشی سیاتیک ، مهم است.

کشش عضلات عقب ران یا همسترینگ

 صرف‌نظر از تشخیص، استفاده از یک برنامه منظم کشش  ناحیه همسترینگ برای بسیاری از انواع سیاتیک می‌تواند مفید باشد. همسترینگ عضلات واقع در پشت ران است. تنگی بیش‌ازحد عضلات همسترینگ باعث افزایش فشار در پایین کمر و اغلب بدتر شدن می‌شود و یا حتی منجر به برخی از شرایطی که باعث  سیاتیک شود، می‌شود.

درست ورزش کردن

به‌عنوان یک مکمل برای نکته بالا، انجام تمرینات مناسب مفید است، اما انجام آن‌ها بدون فرم مناسب می‌تواند تمرینات را نسبتاً ناکارآمد کند و احتمالاً ممکن است به ادامه درد یا تشدید آن منجر شود.توصیه می‌شود تمرینات تحت راهنمایی یک متخصص سلامت آموزش‌دیده مثل  یک درمانگر فیزیکی، فیزیوتراپ و یا متخصص توان‌بخشی یاد گرفته شود.

تمرینات هوازی

علاوه بر تمرینات ویژه سیاتیک ، انجام ورزش‌های هوازی نیز ممکن است برای تناسب‌اندام عمومی بدن توصیه شوند. پیاده‌روی شکل عالی ورزش برای کمر است، زیرا تأثیر آن نسبتاً کم است اما می‌تواند شخص را از تمام مزایای یک تمرین هوازی بهره‌مند کند. در صورت امکان، بهتر است به‌تدریج تا سه مایل ورزش پیاده‌روی با سرعت زیاد در هرروز انجام شود.

جراحی

در مواقعی که درد عصب سیاتیک شدید است و با راهکارهای غیر جراحی مناسب و یا درمان‌های پزشکی، از میزان درد کاسته نشده، بیمار با جراحی می‌تواند بهبود پیدا کند.هدف جراحی از بین بردن فشار عصب سیاتیک است. جراحی ممکن است  به حذف بخشی از یکی از دیسک‌های بین مهره‌ای (دیسککتومی) و یا از بین بردن فشار عصب (انبساط)  منجر شود. تنها حدود پنج درصد از افراد مبتلابه سیاتیک نیاز به عمل جراحی دارند.

قبل از عمل جراحی باید تمام دیگر روش‌های درمان غیر جراحی به کار گرفته شود.