خار پاشنه پا: درمان، علت و علائم

1

خار پاشنه نتیجه رشدِ یک زائده استخوانی در استخوان پاشنه می‌باشد. خارهای پاشنه را ناشی از وجود التهابات مزمن موضعی در محل اتصال بافت‌های نرم رباط‌ها یا فاسیاها می‌دانند. خار پاشنه می‌تواند در پشت پاشنه و یا در زیر پاشنه پا، در کف پا به وجود آید. پیدایش خار پاشنه در پشت پاشنه پا با التهاب مکرر تاندون آشیل (تاندونیت) در ارتباط است و باعث می‌شود پاشنه پا نسبت به لمس حساس شده و دردناک گردد. هنگام وارد آمدن فشار بر سینه کف پا، این درد بدتر می‌شود.

حفظ توانایی در انجام فعالیت‌های روزمره و امکان قرارگیری بر روی پاها، اولین اولویت دکتر رئیس السادات خواهد بود.

مشکلات پا، از کوچک‌ترین ناراحتی گرفته تا دردهای غیرقابل‌تحمل، موضوع ساده‌ای نیست که نادیده گرفته شود. دکتر رئیس السادات ابتدا منبع درد شمارا شناسایی کرده و بهترین راه‌کار درمانی را به شما ارائه می‌دهد که درنهایت به بهترین نتیجه درمانی ممکن دست خواهید یافت.

علل ایجاد خار پاشنه پا


خار پاشنه معمولاً در اثر آسیب‌دیدگی و یا اعمال فشارهای مزمن بر تاندون‌ها و بافت‌هایی که به استخوان پاشنه (کالکانئوس) متصل‌اند، ایجاد می‌شود. این آسیب می‌تواند در اثر استرس‌های مکرر فعالیت‌های ورزشی و یا فشار وارده به پاشنه پا ایجاد شود.

همچنین خار پاشنه می‌تواند در اثر بیماری‌های التهابی، ازجمله موارد ایجاد شود:

  • آرتریت‌های واکنشی
  • اسپوندیلیت انکیلوزان
  • بیماری هیپر استوز اسکلتی ایدیوپاتیک منتشر

برخی از علل پیدایش خار پاشنه و التهاب پلانتار فاسیا (نیام کف پا) عبارت‌اند از:

  • کج و یا غیرطبیعی راه رفتن، که در اثر آن استرس بیش‌ازحدی بر استخوان، رباط‌ها و اعصاب پاشنه وارد می‌شود.
  • دویدن، پیاده‌روی تند یا پریدن، به‌خصوص بر روی سطوح سخت.
  • پوشیدن کفش نامناسب و یا به‌شدت فرسوده، به‌ویژه کفش‌هایی که از قوس کف پا حمایت لازم را نمی‌کنند.
  • اضافه‌وزن و چاقی

علائم و نشانه‌های خار پاشنه


خارهای پاشنه معمولاً خودشان علامتی ایجاد نمی‌کنند. بااین‌وجود، آن‌ها می‌تواند باعث حساسیت بافت‌های مجاور، در پشت یا زیر پاشنه شوند، مانند رباط‌ها (پلانتار فاسیا) و یا تاندون آشیل. درنتیجه ممکن است ایستادن، راه رفتن و یا دویدن - به‌ویژه هنگامی‌که پا برهنه باشد و بر روی سطوح سخت قرار گیرد – برای فرد دشوار گردد. خار پاشنه را می‌توان با اشعه ایکس و یا سونوگرافی تشخیص داد.

چه کسانی بیشتر در معرض مبتلا شدن به خار پاشنه قرار دارند؟


اگرچه این بیمار در افراد 40 سال به بالا شایع‌تر است، اما ممکن است در هر سنی به سراغ افراد بیاید.

  عوامل زیر احتمال ابتلای خار پاشنه را افزایش می‌دهد:

  • درست راه نرفتن که در پی آن به برخی از نقاط پا، فشار بیشتری وارد می‌شود.
  • اضافه‌وزن داشتن.
  • پوشیدن کفش‌های کهنه و یا غیر اندازه.
  • شرایط شغلی که دران افراد مجبور به ایستادن طولانی‌مدت و یا بلند کردن اجسام سنگین می‌شوند.
  • فرایند طبیعی افزایش سن که در پی آن، انعطاف‌پذیری رباط‌ها کاهش می‌یابد.

2

چه ارتباطی بین خار پاشنه و التهاب نیام کف پا (پلانتار فاسیا) وجود دارد؟


گاهی اوقات خار پاشنه کف پا (منطقه پلانتار) با التهاب رباط پلانتار فاسیا همراه است، پلانتار فاسیا غلافی شبیه کمان است که در طول قوس کف پا کشیده شده است و به استخوان پاشنه پا متصل می‌شود. خار پاشنه و التهاب غلاف کف پا باعث حساسیت به لمس و درد کف پا می‌شود، بخصوص هنگامی‌که پاشنه یا سینه کف پا بر روی زمین قرار می‌گیرد، این شرایط بدتر می‌شود.

تشخیص خار پاشنه


خار پاشنه با سونوگرافی یا تصویربرداری اشعه ایکس تشخیص داده می‌شود، در تصاویر گرفته‌شده، زائده و برجستگی استخوانی در استخوان پاشنه پا (کالکانئوس)، قابل‌مشاهده خواهد بود.  اگر خار پاشنه علامت‌دار شده باشد، تشخیص علت‌های زمینه  آن مانند التهاب پلانتار فاسیا، التهاب تاندون آشیل و یا آرتریت‌های سیستمیک به‌منظور درمان مناسب، ضروری است.

درمان خار پاشنه


خار پاشنه با اقداماتی اصلاح می‌شود که باعث کاهش التهاب و یا اصلاح خون‌رسانی و آسیب‌دیدگی پا همراه باشند. به‌طورمعمول، درمان خار پاشنه، شرایطی مانند، التهاب پلانتار فاسیا، التهاب تاندون آشیل، یا آرتریت‌ها را هدف قرار می‌دهد، معمولاً این عوامل در ایجاد خار پاشنه دخیل هستند.

استراحت

استراحت کردن باعث تسکین سریع درد می‌شود و بخش مهمی از هر روند درمانی محسوب می‌گردد. اما این کار برای افراد پرمشغله و یا فعال دشوار خواهد بود.

استفاده از یخ

استفاده موضعی از یخ در محل ضایعه، باعث کاهش موقتی التهاب شده و درد را تسکین می‌دهد. این روش زمان‌بر است و برخی افراد احساس خوشایندی از استفاده یخ ندارند. اگر مدت استفاده از یخ طولانی شود، کارایی این روش از بین خواهد رفت.

داروها

اغلب داروهای ضدالتهابی، مانند ایبوبروفن و یا تزریق کورتون، برای کاهش علائم می‌تواند مفید باشد. معمولاً اثر دارو سریع است و بسیار افراد ترجیح می‌دهند از این شیوه درمانی استفاده نمایند.

ارتزهای (کفی) طبی

استفاده طولانی‌مدت از ارتزهای (کفی) طبی نیز، درصد موفقیت بالایی دارد. از مزیت این روش این است که تهاجمی تلقی نمی‌شود.

3

ارتزها و یا کفی‌های طبی، به کنترل حرکات اضافی پا کمک می‌کنند، درنتیجه کشیدگی و فشار وارده بر رباط پلانتار فاسیا و یا تاندون آشیل کاهش می‌یابد. در برخی از موارد، ارتزها (کفی‌هایی شبیه شیرینی دونات) می‌توانند فشار وارده بر خارهای پاشنه را کاهش دهند، درنتیجه رباط پلانتار استراحت کرده و استرس تاندون آشیل کاهش می‌یابد، این موضوع به درمان خارهای پشت پاشنه پا کمک شایانی می‌کند.

5

بانداژ نیز گزینه خوبی برای استراحت رباط‌ها و عضلات تحت‌فشار قرارگرفته محسوب می‌شود.

4

خرید کفش جدید

به‌طور مشابه، کفش‌های مخصوص دوندگان به‌واسطه داشتن کفی و بالشتک‌های نرم و باثبات، می‌توانند در کاهش التهاب بافت‌های رباط پلانتار فاسیا و خار پاشنه مؤثر باشند. این روش راه آسانی برای کاهش علائم شماست. به‌هرحال شما به خرید کفش‌های جدید، نیاز پیدا خواهید کرد.

تمرینات ورزشی جهت درمان خار پاشنه

تمرینات فیزیوتراپی ازجمله تمرینات کششی، برای درمان و جلوگیری از التهاب پلانتار فاسیا استفاده می‌شوند. این روش درمانی ساده و سریع بوده و باعث تسکین درد می‌شود.

6

کشش و یا ماساژ پا

ماساژ پا با روغن گرم برای پاهای شما بسیار مفید است. ماساژ مکرر پا باعث افزایش جریان خون در ناحیه آسیب‌دیده می‌شود، درنتیجه سرعت فرایند درمان افزایش‌یافته و بافت‌های اسکار تخریب می‌شوند. با کشش انگشتان و ماساژ پنجه و پاشنه پا،‌ بافت‌های اسکار درمان شده و بافت‌های قوی و انعطاف‌پذیرتر، جایگزین آن‌ها می‌شود. اگر شما به درد خار پاشنه پا مبتلا شده‌اید، با مقداری روغن زیتون گرم، پای خود را گرم کرده و عمیقاً پا و پاشنه پا را ماساژ بدهید.

تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

PRP همان پلاسمای خون است که غلظت پلاکت‌های آن افزایش داده شده است. هنگامی‌که PRP در ناحیه آسیب‌دیده تزریق می‌شود، بر روی DNA سلول‌ها اثر گذاشته و آن‌ها را وادار به ترمیم و تولید سلول‌های جدید می‌کند. همچنین باعث جذب سلول‌های بنیادی به منطقه آسیب‌دیده می‌شود، درنتیجه بهبودی بافت‌ها افزایش‌یافته و تولید سلول‌های جدید را تشویق می‌کند.

تزریق پرولوتراپی (Prolotherapy)

در روش پرولوتراپی از تزریق یک محلول دکستروز (آب‌قند) کمک می‌گیرند تا علائم بیمار کاهش یابد، این تزریق در محل اتصال رباط یا تاندون‌ها به استخوان، صورت می‌پذیرد. این تزریق باعث ایجاد یک التهاب موضعی در این نواحی شده و در پی آن جریان خون و جریان مواد مغذی ناحیه را افزایش می‌دهد. درنتیجه بافت آسیب‌دیده تحریک شده و شروع به بازسازی خود می‌کند. در پرولوتراپی، از محلول‌هایی مانند دکستروز و یا مشتقات روغن کبد ماهی بهره می‌گیرند. با تزریق این مواد در محل‌های آسیب‌دیده و یا پاره شده، سلول‌های ترمیمی به سمت ضایعه فرستاده می‌شوند، درنتیجه بافت بازسازی می‌گردد. مطالعات نشان داده‌اند که رباط‌های بازسازی‌شده 30 الی 40 درصد قوی‌تر از رباط‌های قدیمی می‌باشند، علاوه بر آن آثار این روش دائمی خواهد بود.

شاک ویو تراپی (ESWT)

دستگاه‌های شاک ویو تراپی (ESWT) با تولید امواج صوتی که از طریق پوست به بافت آسیب‌دیده منتقل می‌شوند، به درمان علائم بیمار کمک می‌کند. براثر فرایندهایی که هنوز مکانیسم آن‌ها به‌صورت کامل درک نشده است، بافت‌های نرم و استخوان‌هایی که در معرض این امواج قرار می‌گیرند، بازسازی‌شده و قوی‌تر می‌گردند.

فرسایش رادیو فرکانسی یا امواج رادیویی

درمان به کمک امواج رادیویی روشی است که به کمک آن دردهای حاد و یا مزمن پاشنه پا کاهش یافته یا برطرف می‌شوند. در این روش براثر حرارت تولیدشده ناشی از امواج رادیویی، برخی از عصب‌های پا، غیرفعال می‌شوند. از مزایای مهم این روش این است که اعصاب تحریک نمی‌شوند، درنتیجه بدون نیاز به بیهوشی عمومی می‌توان از این روش درمانی بهره گرفت.

جراحی

به‌ندرت، برای درمان خارهای ملتهب پاشنه، به عمل جراحی نیاز می‌شود. معمولاً اثرگذاری این روش بالا بوده و طولانی‌مدت خواهد بود. البته این روش تهاجمی، پرهزینه و وقت‌گیر است.

دبریدمان (اصلاح بافت) میکرو اولتراسونیک

به‌تازگی ابزاری به نام تنکس (Tenex) معرفی شده که با کمک امواج صوتی به تخریب بافت اسکار و افزایش بازسازی بافت‌ها می‌پردازد. نتایج اخیر این روش بسیار دلگرم‌کننده بوده است و عوارض جانبی بسیار کمی گزارش شده است.

درمان‌های خانگی

  • منیزیم. منیزیم یک ماده معدنی ضروری برای تشکیل استخوان‌ها است که به رسوب کلسیم در استخوان‌ها کمک می‌نماید.
  • ویتامین B5. یکی از نشانه‌های اصلی کمبود ویتامین B5، ایجاد اختلال و درد در عضلات است. ویتامین B5 در عملکرد اعصاب مؤثر است، به‌خصوص در ساخت مولکول مهمی به نام" استیل کولین ".
  • آنزیم‌های پروتئولیتیک. به‌طور طبیعی التهاب در اثر آنزیم‌های پروتئولیتیک کاهش می‌یابد - آن‌ها گروهی از آنزیم‌ها هستند که زنجیره‌های طولانی پروتئین‌ها را شکسته و درنهایت به امینو اسید تبدیل می‌کنند.
  • داشتن رژیم غذایی قلیایی. مهم است که بدن ما دارای PH مناسبی باشد. این امر در کاهش التهاب و رسوب کلسیم مؤثر است، درنتیجه به درمان خار پاشنه کمک خواهد کرد.
  • روغن ماهی. یکی از مزایای روغن ماهی داشتن اسیدهای چرب امگا 3 فراوان است، یکی از قوی‌ترین ابزارهای ضدالتهابی که در طبیعت یافت می‌شود و می‌تواند درد و سوزش شما را تسکین دهد.